Çumra 26 Haziran

Etkinlikler, 18 Ekim 2025 Salı günü saat 13.00’da Hükümet Konağı bahçesinde bulunan Atatürk Büstüne Kaymakamlık Makamı ve Belediye Başkanlığı çelenklerinin sunulmasıyla başlayadı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı eşliğinde öndere bayrak çekilmesi ile ilk gün kutlamaları tamamlandı.

29 Ekim 2025 Çarşamba günü saat 09.45'ta İlçe Kaymakamı Muhammet Fuat Türkman’ın makamında tebrikleri kabulü ile başlayacak Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları, saat 10.30’da Saliha Onbaşı Ortaokulu bahçesinde düzenlenecek etkinliklerle devam edecek.

PROĞRAM AKIŞI

1-İlçe Kaymakamı Muhammet Fuat Türkman’ın İlçe Belediye Başkanı Mehmet Aydın ile birlikte öğrencilerin ve halkımızın bayramını kutlaması,

2-Saygı duruşu ve İstiklal Marşı,

3- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Cumhuriyetin ilan edilişinin 102. Yıl dönümü kutlama mesajının okunması,

4-İlçe Kaymakamı Muhammet Fuat Türkman’ın günün anlam ve önemini belirten konuşmasını yapması,

5-Günün anlam ve önemini belirten şiirlerin okunması,

6-Saliha Onbaşı İlkokulu okul öncesi öğrencilerinin gösterisi,

7-Saliha Onbaşı Ortaokulu Müzik Öğretmeni Hasan Koçak yönetiminde hazırlanan koro dinletisi,

8-Salih Onbaşı Ortaokulu öğrencilerinin müzikli oratoryo gösterisi sunumu,

9-Çumra Havalisi Yörük Köyleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği ekibince hazırlanan kaşık oyunu gösterisi,

10-Çatalhüyük Çumra Belediyesipor kulübünün hazırladığı tekvando gösterisi,

11-Ödül töreni (Köklü Geçmişten Güçlü Cumhuriyete konulu yarışmada ilçe derecesi elde edenilkokul ve ortaokul öğrencileri)

12-Tören Geçişi

13-Kapanış.

29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI VE CUMHURİYETİN İLANI

​​​Dilimize Arapça halk, ahali anlamındaki “cumhur” sözcüğünden geçen cumhuriyet kelimesi özgürlüğü, eşitliği ve halkın egemenliğini esas alan bir yönetim biçimini tanımlar. Çöküş dönemini yaşayan ihtişamlı bir imparatorluktan cumhuriyetin ilanına yani egemenliğin halka ait olduğu bağımsız bir devlete uzanan yolculuğumuz hiç kolay değildi.

Cumhuriyet 29 Ekim 1923 günü ilan edildi. Bu yıl 102. yıldönümünü kutladığımız bu özel tarih, toplumsal hafızamızda bir yönetim biçimi değişikliğinden çok daha fazlasını ifade ediyor ve kutladığımız her yıl demokrasiye, adalet ve özgülüğe olan inancımızı tazeliyor.

Gelecekte de cumhuriyete uyanmaya devam etmek için geçmişi çok iyi bilmemiz gerekiyor. Şimdi gelin, en büyük emanetimiz olan cumhuriyetimizin neden bu kadar önemli olduğunu bir kere daha hatırlamak için 102 yıl öncesine uzanan bir yolculuğa çıkalım. Cumhuriyet’in ilan edildiği dönem ile birlikte 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın anlamını bir kez daha anımsayalım.

29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI NEDİR?

Cumhuriyet Bayramı, 29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından cumhuriyet yönetimi ilan edilmesi anısına her yıl 29 Ekim günü kutlanan bir mili bayramdır. 1919’da başlayan milli mücadelenin başarıyla sonuçlanmasının ardından, 1876 yılına kadar mutlak monarşi, daha sonrasında ise meşrutiyet ile yönetilen Osmanlı İmparatorluğu tamamen yıkıldı ve yerini halk egemenliğini esas alan genç Türkiye Cumhuriyeti’ne bıraktı. Bu özel gün, 1925 yılında çıkarılan bir yasa ile milli bayram olarak kabul edildi ve her 29 Ekim’de ülke çapında coşkuyla kutlanmaya başladı.

BAĞIMSIZLIĞA GİDEN YOL: 29 EKİM’İN TARİHÇESİ

Cumhuriyet’in ilanı sadece bir yönetim değişikliği değil, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde başlayan büyük bir toplumsal ve siyasal dönüşümün doruk noktasıdır. 17. yüzyıldan itibaren gerileme dönemine giren imparatorluk, 19. yüzyıla geldiğimizde askeri başarısızlıklar ve iç isyanlarla zayıflamıştı ve Avrupa tarafından “hasta adam” olarak adlandırılıyordu. Batı’da yaşanan sanayi devrimiyle baş edemeyen Osmanlı ekonomisi giderek daha da geriliyordu. Üstelik İmparatorluğun farklı bölgelerindeki milliyetçi hareketler giderek etkisini artırıyordu. Bu gidişin yönünü değiştirmek amacıyla Tanzimat ve Islahat Fermanları gibi reform hareketleri başlatılsa da yeterli olmadı. 20. yüzyılın başında patlak veren 1. Dünya Savaşı’nın sonunda ise tamamen dağılma süreci başladı. 1914 yılında başlayan savaşta Almanya’nın yanında yer alan Osmanlı Devleti, 1918 yılında imzalanan Mondros Mütarekesi ile savaşın mağlubu olarak kabul edildi. Mütarekenin 7. maddesi, itilaf devletlerine güvenliklerini tehlikede görmeleri halinde stratejik yerleri işgal etme hakkı tanıyordu ve Anadolu topraklarının fiilen işgali kısa süre içinde başladı. 15 Mayıs 1919’da Yunan kuvvetlerinin İzmir bölgesine yaptıkları çıkarma, üç yıl sürecek olan Milli Mücadelenin fitilini ateşledi.

19 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a ayak basmasıyla Osmanlı İmparatorluğu'nun sona erdiği ve Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı kritik bir dönem başladı. Milli mücadele yılları boyunca Türk halkı Sevr Antlaşması ile dayatılan işgal ve parçalama planlarına topyekûn bir direniş sergiledi.

Amasya Genelgesi’nin yayınlanmasının ardından Erzurum ve Sivas Kongreleri düzenlendi. Her iki kongrede alınan kararlar aslında bağımsız bir devletin ilk işaretlerini veriyordu. Erzurum Kongresi’nde “mevcut sınırları ile vatanın bir bütün olduğu” vurgulandı ve saltanat hükümeti milli iradeye tabi olmaya davet edildi. Sivas Kongresinde ise Misak-ı Milli esasları belirlendi, Heyet-i Temsiliye bütün vatanı temsil eder hale geldi, manda yönetimi kesin olarak reddedildi ve ulusal örgütlenme tüm vatanı kapsadı.

16 Mart 1920’de İstanbul’un işgal edilmesinin ardından zaten etkisini hayli yitirmiş olan Meclis-i Mebusan tamamen dağıtıldı. Bunun üzerine 23 Nisan 1920 günü Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Zor koşullar altında farklı cephelerde yürütülen silahlı mücadele ise düzenli orduların kurulması ile başka bir boyut kazandı. 1921 yılında kazanılan İnönü Zaferleri ve Sakarya Meydan Muharebesi’nden bir yıl sonra 1922 yılının Ağustos ayında başlayan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos günü benzersiz bir zaferle sonuçlanan Dumlupınar Meydan Muharebesi’nin ardından Anadolu toprakları düşman işgalinden temizlendi.

1922'de Osmanlı Saltanatı resmen kaldırıldı. Bu önemli adım, sadece Osmanlı Devleti’nin sonu değil, aynı zamanda Türkiye’nin yeni bir siyasi düzen kuracağı dönemin de başlangıcıydı. 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması ile Türkiye’nin bağımsızlığı uluslararası düzeyde tanındı. Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine, milli egemenlik ilkesi üzerine kurulu modern bir devletin doğuşu için gerekli olan zemin artık tamamen hazırdı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 29 Ekim 1923 günü düzenlenen tarihi bir otumla cumhuriyet rejimini ilan etti ve Mustafa Kemal Atatürk’ü ilk cumhurbaşkanı olarak seçti.

Cumhuriyetin ilanı sadece bir siyasi dönüşümü değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir devrimi de başlatması açısından oldukça önemlidir ve Türk milletinin modern bir ulus-devlet kurma iradesinin yansımasıdır. Atatürk’ün önderliğinde kurulan genç Türkiye Cumhuriyeti laiklik, modern hukuk ve demokratik değerleri esas alan bir yönetim anlayışını ve “muasır medeniyetler seviyesine ulaşma” hedefini benimsedi.

CUMHURİYET NASIL İLAN EDİLDİ?

Milli irade kavramı ilk olarak Erzurum Kongresinde dile getirildi. 23 Nisan 1920 günü açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi de milli egemenlik esasına dayanıyordu ve adı konulmamış olsa da yeni yönetim biçiminin tüm özelliklerini bünyesinde barındırıyordu. 20 Ocak 1921 tarihli anayasada devletin yönetim şekli ile ilgili bir hüküm bulunmamasına rağmen “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir.” maddesi zaten sürecin varacağı noktayı işaret ediyordu. Yönetim şeklinin adının resmi olarak konulması için en büyük engel olan saltanat 1 Kasım 1921 tarihinde kaldırıldı. Lozan Barış Antlaşması’nın onaylanmasının ardından milli bağımsızlık tam olarak gerçekleşmiş oldu. Geriye sadece yeni yönetim şeklinin resmi olarak kabul edilmesi ve duyurulması kaldı.

Milli mücadele dönemindeki meclis, işleyişi bakımından savaş sonrası atılacak adımlarda verimli çalışacak bir yapıya sahip değildi. Yaşanan kabine bunalımlarını aşmak için atılması gereken önemli bir adım daha vardı. Mustafa Kemal Paşa 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde bulunan arkadaşlarına “Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.” diyerek ilk açıklamayı yaptı. O gece İsmet Paşa ile birlikte sürecin nasıl yürütüleceğini planladılar ve 1921 Anayasası’nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını hazırladılar.

29 Ekim günü mecliste “Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir.” maddesinin yer aldığı tasarı üzerine konuşmalar yapıldı ve teklif 158 vekilin tamamının oy birliği ile kabul edildi. Cumhuriyet yönetimi alkışlarla ilan edildi.

Cumhuriyetin ilanındaki en kritik adımlardan birisi 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatın kaldırılması oldu. Bu karar ile padişahın otoritesine kesin olarak son verirken TBMM, yeni devletin yönetim şeklinin padişahlık değil milli iradeye dayanan bir rejim olacağını açıkça göstermiş oldu.

CUMHURİYETİN İLANI: İLK CUMHURBAŞKANI MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

Türkiye Büyük Millet Meclisinde cumhuriyetin ilan edildiği tarihi oturumda Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı da belirlendi. Yapılan gizli oylama sonucu vekillerin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı olarak seçildi. Böylece meclis hükümeti sisteminden parlamenter rejime geçiş süreci de tamamlanmış oldu. Yeni sisteme göre cumhurbaşkanı başbakanı atayacak, başbakan da bakanları seçerek cumhurbaşkanının onayına sunacaktı. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, ilk hükümeti kurma görevini İsmet Paşa’ya verdi.

29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI KUTLAMALARI

Cumhuriyetin ilan edildiği gün olan 29 Ekim, 1925 yılında çıkarılan özel bir yasa ile bayram olarak kabul edildi. Atatürk’ün 1933 yılında, cumhuriyetin 10. yıl kutlamaları sırasında okuduğu 10. Yıl Nutkunda “en büyük bayram” olarak tanımladığı Cumhuriyet Bayramı hâlâ ilk günkü coşkusu ile tüm Türkiye’de kutlanmaya devam ediyor. Resmi törenler ve kutlamaların yanı sıra çok sayıda etkinlik düzenleniyor. Bu etkinliklerin doruk noktasını ise yurdun hemen her yerinde düzenlenen cumhuriyet yürüyüşleri oluşturuyor. Halkın kendi inisiyatifiyle düzenlediği yüksek katılımlı ve coşkulu bu yürüyüşler, cumhuriyetin temel değerlerine bağlılığımızı gösteren en güçlü sembollerden birisi olarak kabul ediliyor.

Nice yıllara büyük cumhuriyetimiz!